Deze prachtige tocht begint met een stukje Kabouterpad.

De vijf landschappen

Het natuurpad “De vijf landschappen” is aangegeven met paaltjes voorzien van gele kop- of band. De wandeling is 5,5 KM lang en voert ons langs akkers en weilanden, door het bos, langs stuifduinen en over heide; vijf landschaps typen liggende in natuurpark De Maashorst.

Aangegeven punten in de wandelroute:

1.    Boeren bouwden hun boerderijen op plaatsen waar vochtige en droge grond bij elkaar kwamen, dus meestal halverwege een beekdal. Zo had men vochtig hooi- en weiland, maar ook droge grond voor de graanteelt. Vanaf dit punt is het zachtglooiend landschap in het beekdal van de Venloop goed te zien.

2.    De Brabantse beken behoren tot een in Europa weinig voorkomende soort; de laaglandbeek, die verder alleen is te vinden in de Belgische Kempen en de Noordduitse laagvlakte. Kenmerk van een laaglandbeek is een sterke afvoer in winter en voorjaar. ’s Zomers staat ze soms droog.

3.    Het bos aan uw rechterhand was ooit heideveld. Door te vaak afplaggen kreeg de wind vat op het zand. Heideplaggen gebruikte men voor veel doeleinden. Om de akkers tegen het overstuivende zand te beschermen plantte men dichte eikwallen. Het zand waaide in de hakwal waar het zich langzaam ophoopte. Dit verklaart de zachte glooiingen van de bosbodem rechts en de stuifwal links.

4.    Aan uw rechterhand vindt u een aantal Beuken, een niet veel voorkomende boomsoort in De Maashorst. De bodem is voor beuken te arm en te droog. Waar plaatselijk wat leem in de grond voorkomt groeien ze wel.

5.    De meeste dennenbossen zijn in de jaren twintig- en dertig van de vorige eeuw aangeplant. Dus cultuurbossen. Links en rechts de Zwarte Den, met donkergrijze stam. De stam van de Grove Den is vooral bovenin roodbruin.

6.    Hier werden na een hevige storm alle omgewaaide bomen opgeruimd, met de bedoeling een heideveld te ontwikkelen. Door luchtverontreiniging komen zoveel voedingsstoffen in de bodem dat sterke grassen, zoals de Bochtige Smele de langzaam groeiende Struikheide verdringen. Kijk eens goed naar dit gras! Boven aan de steel, vlak onder de bloemaartjes, ontdekt u waarom dit gras “Bochtige Smele” genoemd wordt. Natuurlijk groeien hier ook andere grassoorten. Zij geven dit veld elk seizoen een andere kleur en een ander karakter.

7.    De stilte der natuur heeft vele geluiden .. Op warme lente- en zomerdagen maakt het gesjirp van de Veldkrekel daar zeker deel van uit. Misschien hoort u de zang van de vrij zeldzaam geworden Boomleeuwerik die onder luide jubeltonen vanuit de boomtoppen opstijgt om even later weer neer te dalen. Wie meer over de vogelgeluiden wil weten kan terecht in het Bezoekerscentrum Slabroek, waar onze tocht eindigd. Hier zijn ook CD’s te koop met vogelgeluiden.

8.    De harsrijke naalden van dennen en sparren kunnen zo snel verbranden dat bij een bosbrand het vuur door de kruinen heen jaagt; een kruinbrand. Om vonkoverslag te beperken worden langs naaldhoutpercelen berkensingels geplant. Het vochthoudende berkenblad kan veel vonken, en op deze wijze het vuur tegenhouden. De weg rechts heeft nog een mooie berkensingel.

9.    Het open landschap wordt bekroond met alleenstaande Berken en Vliegdennen. Zo’n eenzame Vliegden is een prachtig gezicht met zijn brede zware kroon, waarbij de takken dikwijls tot op de grond reiken. De Vlieden is een vrijstaande Grove Den. Toch lijkt het een andere boom dan de Grove Den in een dicht bos.

10.    Deze plasjes zijn op een speciale manier ontstaan. Tijdens de 2e wereldoorlog is het toen “Duitse” vliegveld Volkel zwaar gebombardeerd door de geallieerden. Na de oorlog zijn de niet ontplofte bommen hier onschadelijk gemaakt door ze tussen de stuifduinen tot ontploffing te brengen. De ramen van de boerderijen in de omtrek stonden hierbij hevig te trillen. Men was van de bommen af en een aantal vennetjes rijker!

11.    Voordat hier linksaf gaan lopen we even door tot aan de ven die in de jaren dertig werd uitgegraven bij de werkverschaffing. Het is destijds gegraven om de natte heide te ontwateren. Meestal werd er daarna Fijnspar geplant, een naaldboom die graag wat vocht in de grond heeft. ’s Zomers kun je genieten van de prachtige Libellen en Waterjuffers.

12.    We wandelen verder door het kleinschalige landschap van het beekdal. De kleine weilandjes zijn omzoomd met hakwallen en hier- en daar staan “geriefbosjes”. Zij leverden hout voor eigen gebruik (gerief), voor het maken van gereedschapstelen, weidepalen, brandhout en bouwhout. Let goed op want hier komt u de grootste varensoort van De Maashorst tegen, de Adelaarsvaren! Met in het voorjaar als een horlogeveer opgerolde jonge bladeren. ’s Zomers zijn aan de onderzijde van het blad de sporendoosjes te zien.

13.    Tussen de hakwallen en hagen liggen kleine weilanden met een rijke plantengroei: Paardebloem, Madelief, Pinksterbloem, Boterbloem, Zuring en vele andere soorten. Opmerkelijk is het grote aantal verschillende grassoorten. Dit landschap is niet alleen rijk aan planten, maar vormt ook een ideaal leefgebied voor insecten en biedt voedsel, schuil- en nestelgelegenheid voor allerlei vogels en dieren zoals egels, hazen, reeën, en bedreigde dassen.

14.    We steken hier de Venloop over. Wanneer het voldoende geregend heeft kun je hier genieten van het klaterend stromende water. In voorjaar en zomer is vooral het verschil tussen modern beheerde weilanden en die van het reservaat duidelijk te zien. Kunstmest, intensieve beweiding en chemische onkruidbestrijding zorgen ervoor dat alleen de sterke productiegrassen, zoals de Engels Raai overblijven.

15.    Na kennis gemaakt te hebben met de grootste varensoort, is hier de kleinste soort; de Eikvaren. Deze soort is in tegenstelling tot de Adelaarsvaren wintergroen. De Eikvaren komt hier maar op enkele plaatsen voor, want zij vraagt een oude bosbodem.